Poezija Frangiskana

 

◄◄|werrej|►►


San Frangisk

Imdahhal fil-Familja ta' l-Aghsafar


ta' Anton Buttigieg.


San Frangisk

Imdahhal fil-Familja ta' l-Aghsafar

 

     Frangisk hien miexi qalb ir-raba' mwarrab,

liebes ta' damigell kif kien jixraqlu

kalzetti sa koxxtejh bojod bhal-lamtu,

par bokkli jiddu fuq zarbun sewdieni,

qalziet hadrani kollu hjut tal-fidda

maghqud b'gallun tad-deheb fuq il-kalzetti,

bil-kmiem minfuha faxxa bajda u sewda

hergin minn qmis tad-deh'b, ghonq tal-bizzilla,

xaghru maqsum min-nofs bin-nokkli jaqghu

sa fuq spallejh, bix-xabla mdendla f'qaddu;

ghaddej miexi hosbien . . .

 

                                            Kull fejn ighaddi

id-dbejjeb u l-aghsafar jiehdu qatgha;

xiref fuq ghalqa zara' u l-hamiem kollu

li kien qed jirgha tar u xtered fi-ajru,

u mbaghad mar jghasses fuq il-barumbara;

xiref fuq ghajn ta' l-ilma u l-hut imlewwen

nizel bhal vlegga lejn il-qiegh u stahba;

minn kull razzett il-klieb blew jghajtu u jinbhu

b'ghajnejhom xrara nar u juruh snienhom

minn bejn il-fruq u d-dlieghi ta' kull xatba.

 

Qalbu ga kienet

bdiet tobghod it-taghmix ta' fuq ilbiesu

u x-xkiel tax-xabla u thobb il-faqar safi

imma x'hin ra li gewwa r-raba' sieket ,

surtu kienet ta' ghadu li fejn jixref

iqajjem hrib u nfir, f'qalbu l-mibeghda

kibret mitt darba.

 

Ghaddew ghaxriet ta' snin u Frangisk rega'

ghadda minn dan l-imkien, izda did-darba

kien liebes xkora sewda b'habel abjad

idur ma' qaddu; rasu kienet qargha,

saqajh hafjin; kien qassam gidu kollu,

u mar ighix mal-faqar u mas-safa

fid-dwejra helwa ta' l-imhabba t'Alla;

sew bhal ghasfur li ma jizrax u jahsad,

u ma jigborx fil-mahzen, u b'dan kollu

Alla l-Missier jaghtih ghajxien u sahha;

u kien isum sikwit u jghakkes gismu,

ir-rieda jsahhah fuq is-sensi mqarba;

u kien ukoll gera minn art ghal ohra,

jigbed warajh gtajjiet ta' rgiel u nisa

li jhaddnu l-ordni tieghu u jghixu hajja

ta' faqar u tghakkis u ta' qdusija;

gismu kien daq il-grajja tal-Passjoni

ta' Kristu meta f'ghar ta' fuq il-Vernja

il-hames Pjagi taru mis-Salib

u nizlu fuq il-pali safja u bojod

ta' idejh u ta' saqajh, sura ta' msiemer,

u fuq il-qafas tax-xellug ta' sidru

bis-sura ta' ticrita b'tarf ta' lanza;

qalbu daqet ukoll il-ferh tas-sema

meta kien deh'rlu Anglu kollu dija

bil-vjola f'idu tax-xellug u bl-ark

fil-leminija, u gerra darba wahda

dak l-ark 'il fuq, u semmghu hlewwa hekk kbira

illi li kieku l-ark rega' wkoll 'l isfel

qalbu nqasmet fi tnejn bil-melodija.

 

      Ghalhekk Frangisk kien gabar fuqu l-hlewwa

li tigbed lil kulhadd, bnedmin u dbejjeb;

il-kelma tieghu wied ta' l-ilma helu

li jelgel safi u gwejjed u l-ghatx jaqta'

u jaghti s-serh lil kull min jixrob minnu.

 

     Kien fil-ghaxija u gemgha wara gemgha

l-aghsafar gejjin lura ghal gos-sigar,

u gol-bejtiet fil-blat ta' gewwa x-xaghri,

fit-toqob tal-hitan u l-barumbari.

Is-sigar tal-harrub, tat-tin u l-arznu

u taz-zebbug imtlew bil-ghana hlejju . . .

mijiet u eluf ta' gliegel kollha jdoqqu

mota bla heda ta' Te Deum ferriehi.

Frangisk qal lil Mattew u lil Anjolu,

erwieh twajbin, li kienu mieghu : "Jiena

sejjer nippriedka ftit lil dawn l-aghsafar;

stennewni naqra."

 

     "Aghsafar tat-Mulej !" u ma' dil-kelma

hemda waqghet u skiet donnu fis-sigar

kien hemm weraq biss biss u mhux aghsafar;

il-bwiefel hargu lkoll fit-tarf tal-frieghi,

il-hamiem firex fuq il-barumbara;

il-bliebel xterdu fl-art ma' genb il-psiepes;

irnexxa lill-alwett li jwaqqaf denbu;

is-seqer baqa' bi gwenhajh miftuha

fuq ras is-sigar; wiehed ma' genb l-iehor

qaghdu l-merilli fuq il-blat fix-xifer;

u hekk min b'mod min b'iehor qaghdu r-razez

kollha jisimghu.

 

     "Aghsafar huti, hejjaq ixxortjati

intom tassew, il-Mulej Alla takom

is-sema tieghu fejn timirhu u tghannu,

ir-raba' kollu mien fejn tieklu u tirghu,

ix-xmajjar u l-widien sabiex tixorbu;

ghalikom m'hemmx hitan, eghluq, u toroq

telghat u nzieli; il-bahar, l-art u s-sema

ghalikom xorta; bil-gwenhajn miftuha

kullimkien tieklu, kullimkien timirhu;

il-bejta taghkom f'kull pajjiz tad-dinja;

il-hajja taghkom tigru mar-rebbiegha

ghal wara s-sajf minn tarf sa tarf tad-dinja;

fuq newl ma qghadtu qatt u b'dana kollu

taghkom l-isbah ilbies mill-hlejjaq kollha,

u l-bard ma jinfdu qatt, lanqas ix-xita;

il-lehen taghkom l-ohla fost tal-hlejjaq,

u fih innifsu huwa melodija:

dmir sabih wisq Alla hanin t lilkom

timirhu kullimkien kull fejn Hu jizra'

l-ucuh biex jitma' l-hlejjaq kollha tieghu,

u toqtlu d-dud qerried li jqatta' u jiekol

il-weraq gdid u l-qalba ta' l-eghlejjel.

Intom ghalhekk spirtu ta' gid. u tjieba

gewwa l-holqien kontra l-ispirti hziena.

Dmir iehor helu wkoll Alla ta lilkom:

li tferrhu d-dinja bit-tisfir ta' fommkom,

u taghmlu l-art imkien ta' poezija,

li tghannu matutin ta' kull fil-ghodu,

u tghannu ghasar twil kull fil-ghaxija,

u taghtu Lilu hajr ta' daqshekk grazzi

li joghgbu jxerred fuq il-hlejjaq tieghu.

Aqduhom sew id-dmirijiet li tkom,

aghsafar tal-Mulej, aghsafar huti,

kunu bidu ta' gid, bidu ta' hena,

u taqghu qatt fid-dnub ta' qalb bla hajr."

 

                                              Kif temm dal-kliem,

gol-weraq, fuq il-blat, u qalb il-gebel

qamet bhal hamba kbira qalb l-aghsafar

u kollha stqarru li Frangisk kien ghanna

ghanja bhal ta' ghasfur, li qalbu kienet

safja bhal ta' ghasfur, li Hu kien jafda

f'Alla u jghannilu kullimkien u dejjem

daqs kull ghasfur, li Hu kien jitla' s-sema

fuq il-gwienah tad-din u l-poezija

aktar minn kull ghasfur, u kien jixraqlu

li jidhol fil-familja ta' l-aghsafar.

U taru kollha lejh bil-qalb, bla biza',

u bdew jifirhu bih, u daru mieghu,

qisu kien xi ghasfur missier l-aghsafar;

imlievez, apparelli, kanarini,

kalandri, petirossi, griedel, psiepes,

ghasfur tan-nghag, farrug, gamiem, sturnelli,

ghasfur isfar, durrajs, huttaf, gojjini,

u razez ohra ta' kull lewn u sura

jitkellmu b'elf ilsien u kollha jdoqqu

strument sabih li jaghmel armonija

ma' ta' l-ohrajn ! u hadd fost tant aghsafar

jofroq ma zzarda d-dija tal-qdusija

li harget minn Frangisk hlief gatgha bajda

u sewda ta' hamiem b'ghajnejhom homor

bhal zewg rubini imwahhlin fuq wicchom,

li huma maghzulin minn qalb l-aghsafar

bhal xebh ta' sliem, ta' safa w tjieba kbira.

Il-qatgha bajda u sewda tal-hamiem

taret ghal fuqu, u min fuq spalltu birek,

min gabad mal-kurdun u qaghad iferfer

biex ma jaqax, u min mar jiekol m'nn idu.

 

     Frangisk raddilhom is-salib u tahom

il-barka tieghu, u biex juruh kemm kienu

ighozzu l-priedka tieghu taru kollha

lejn is-smewwiet.

 

     Massew u Anjolu, mistaghgbin u mbezzgha,

lemhu quddiemhom salib kbir li jasal

minn hdan Frangisk sa gewwa shaba bajda,

salib maghmul mill-gtajja' ta' l-aghsafar

li taru f'erba rjieh, salib imlewwen

daqs kemm hemm lwien t'aghsafar, salib moghni

b'ilhna helwin daqs kemm hemm ilhna helwa

fil-boskijiet, fl-imsagar u fil-gonna,

u lemhu lil Frangisk b'idejh miftuha,

walida mghollija 'l fuq u l-ohra mnizzla

ihaddan is-Salib, u b'ghajnejh kohol

qishom zewg fosos kbar 'il fuq iharsu

u qieghed f'estasi.

 

     Il-hut ta' l-ilma helu tela' jhares

lejn is-salib, u fuq il-bjut tar-rziezet

il-klieb waqghu fis-skiet u gharkobbtejhom

qaghdu bil-qima.

 

     Meta gew lura minn gor-raba' mwarrab

Massew u Anjolu qalu l-grajja 'l shabhom,

u biex ipattu sewwa lill-aghsafar

ulied Frangisk dahhluhom fil-familja

taghhom ukoll; minn dak in-nhar sal-lum

go kull kunvent u go kull dar tar-rhieb

ta' San Frangisk hemm x'ghasfur zghir fil-qafas,

u hafna toqob ghall-bejtiet kennija

ghal kull ghasfur li joghgbu jbejjet ghandhom.

 

Anton Buttigieg

Malta

 


Dehret fil-Ktieb ta' Anton Buttigieg, Poeziji migbura - l-Ewwel Volum, Klabb kotba Maltin, 1978, pp226-231.

Assisi l8.6.2003


 

Poezija

ta'

Anton Buttigieg